Mostrando entradas con la etiqueta Jebreru. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Jebreru. Mostrar todas las entradas

miércoles, 15 de enero de 2025

Los mesis del añu


    Agora qu’apencipiamus un nuevu añu, vamus a deprendel cómu llamamus a los mesis n’El Rebollal. Comu veréis, apaecin muchas de las regras qu’himus mentáu n’otrus programas, comu l’afechal las vocalis en –U e –I o l’aspiración de la F- latina jadiendula J-. Asina llamamus a los mesis n’El Rebollal:

Eneru / Jebreru / Marzu /Abril / Mayu / Juniu / Juliu /Agostu / Setiembri / Otubri /Noviembri /Diciembri

Comu héis vistu, tampocu no son compricáus, s’apaecin a los de las otras lenguas que vienin del latín. Con esu podemus jadel muchas frasis

·        El añu apencipia nel mes d’Eneru

·        Jebreru es el mes más cortu l’añu

·        Nel mes de Marzu apencipia la Primavera

·        El mes d’Abril vieni con 30 días

·        Mayu es el mes de las froris

·        Nel mes de Juniu apencipia’l Veranu

el   En Juliu jadi muchu calol

N  Nel mes d'Agostu es cuandu más genti está de vacancias

     En Setiembri apencipia'l Tardíu

     Nel mes d'Otubri salin los jongus

     En Noviembri son los Santus

     L'añu acaba nel mes de Dicembri

           Los nombris de los mesis de Jebreru y Marzu dan nombri a cambius de tiempu, sigún nel mes qu’estemus. Los cambius de tiempu nel mesmu día del mes de Jebreru son las “jebrerás”, y los del mes de marzu son las “marzás”.

viernes, 8 de noviembre de 2024

Cómu acabamus las palabras n'El Rebollal

     P’apencipial n’esti primel día, vamus a chalral alreol de lo que más llama la atención de la nuestra palra d’El Rebollal. Fijalvus bien pos, si deprendéis estas cuatru cosinas, tendréis muchu apriendíu.

-         Acabamus las palabras en –U. Las palabras qu’en castellanu acaban en –O, n’El Rebollal las acabamus en –U, algu típicu de la lengua leonesa. Asina, idimus: perru, gatu, burru, ríu, negru, eneru, pueblu, panderu,...

-         Acabamus las palabras en –I. Asina, las palabras qu’en castellanu acaban en –E, en la palra d’El Rebollal las acabamus en –I: verdi, puenti, calli, sieti, setiembri, otubri, noviembri, diciembri,...

-         Aspiramus la F- inicial latina. Típicu del llionés oriental, las palabras qu’en castellanu apencipian pol H-, y jasta angunas que guardan la F-, n’El Rebollal las apencipiamus con J-: jornu, juenti, Jelipi, Jebreru, jelechu, jarina, jongu,...

-         Acabamus las palabras en –L: las palabras qu’en castellanu acaban en –R, n’El Rebollal acaban en –L. Asina pasa colus infinitivus de tolus verbus: comel, cantal, bailal, bebel, subil, bajal,... Y otras comu mujel, pinal, azúcal,...

       Con éstu podemus jadel frasis comu:

  • El gatu es negru
  • El perru es grandi
  • El ríu es fríu
  • L’azúcal es dulci
  • El jornu está calienti
  • ¡Vamus a comel, qu’hai jambri!
  • ¡Vamus a bailal!

Las cassas

     V amus a chalral alreol de las palabrinas que tienin de vel con las cassas. Palabras que, comu no puedi sel menus, podemus encontral ne...